|
|
|
|
| Rum Yetimhanesi (Prinkipo Palas) |
Bu heybetli yapı "Prinkipo Palas" adı altında otel olarak işletilmek üzere tasarlanır ve inşa edilir.
 Büyükada’nın en güzel yerlerinden Manastır Tepesi'nde (eski adıyla Yunanca İsa anlamına gelen Hristo Tepesi). Manastırdan biraz ilerde kuruludur. Dünyanın en eski ve en büyük ahşap mono blok yapılarından biri olup 1898–1899 yılları arasında bir Fransız şirketi tarafından otel olarak inşa edilmiştir. Binanın mimarı, dönemin ünlü mimarlarından Alexandre Vallaury'dir. Yapı günümüzde boş olmakla birlikte Rum Ortodoks Patrikhanesi'nin kontrolü altında bulunmaktaydı.Dünya'nın en büyük ahşap binası olduğu iddia edilmektedir.
Dünya'nın ilk çok katlı ahşap yapısıdır. Ülkemizdeki mimarlar mimarlık ile milli kimlik arasındaki bağı genel olarak reddederken, bir yabancı mimar Alexandre Vallaury kültürümüze saygı göstermiş ve İstanbul'daki diğer eserleri gibi bu yapıda da geleneksel mimarimiz unsurlarını ve geleneksel yapı malzememiz olan ahşabı kullanmıştır.Bu heybetli yapı "Prinkipo Palas" adı altında otel olarak işletilmek üzere tasarlanır ve inşa edilir.
Fakat II. Abdülhamit’ten işletme izni alınamayınca bina satışa çıkarılır ve el değiştirir. Rum banker Zarifi’nin eşi Eleni Zarifi tarafından bina satın alınmış ve yetimhane yapılmak üzere Patrikhaneye hibe edilmiştir.
Rum Yetimhanesi o tarihe kadar Yedikule'deki Balıklı Rum Hastanesi'nde işlevini sürdürmektedir. Yetimhane 1902 yılında bu binaya, Büyükada'ya taşınır. 1911–1964 yılları arasında Rum yetimhanesi olarak kullanılmıştır. Uzunluğu 1025m genişliği ise 25-35m olan görkemli ahşap binan 26.000m2 lik çamlık bir alana yayılmıştır. 5 katlı olup 206 odası vardır. Bir bölümü taş duvar bir bölümü demir parmaklıkla çevrilmiştir. Eskiden güzelliği nedeniyle Büyükada’nın Kırmızı Palas’ı olarak anılan bina bakımsızlık nedeniyle onarılmayacak bir durum almıştır. Yetimhanenin yemek salonu, modern mutfakları (Beyoğlu Tokatlıyan Otelinin benzeri), banyo tesisatı ve tiyatro salonu vardı. Halen Fener Rum Patrikhanesi’nin malıdır. Faaliyeti 1964 yılında tahliye nedeniyle sona ermiştir.
Yapının kullanım amacı zaman içinde değişir. Binaya I. Dünya Savaşı yıllarında Kuleli Askeri Mektebi yerleşir. Daha sonra ise işgal kuvvetleri tarafından adaya yollanan Rum göçmenlerini barındırır.
Yetimhane daha sonra Heybeliada’ya nakledilir ve bu bina da 1960’lı yıllarda kapatılır. O tarihte boşaltılan bina günümüzde hâlâ boş durmakta, dolayısıyla bakımsız ve git gide doğaya karşı direncini kaybetmektedir.Görkemli ve etkileyici bir mimariye sahip olan Büyükada Rum Yetimhanesi ahşap karkas sistemde inşa edilmiş. Yapı yan bölümlerinde 6, diğer bölümlerinde 5 katlı. Binanın heybetine rağmen cephe mimarisi olabildiğince sade tasarlanmış. Birbiri üzerine tekrarlanan çıkmalar ile cephelere hareketlilik getirilmeye çalışılmış. Tiyatro salonundaki iç mekân ahşap süsleme detaylarına karşılık, diğer iç mekânlarda sade bir mimari hakimdir.
Büyükada’nın tepesine bakıldığında hemen göze çarpan Büyükada Rum Yetimhanesi bahçesinde önceleri idare binası olarak inşa edilen, daha sonraları ise ilkokul olarak kullanılan bir yapıyla birlikte zamana direnmeyi sürdürmektedir. Büyükada'nın tepesine bakıldığında hemen göze çarpan Büyükada Rum Yetimhanesi bahçesinde önceleri idare binası olarak inşa edilen, daha sonraları ise ilkokul olarak kullanılan bir yapıyla birlikte harabe bile olsa hala ayaktadır.
Yetimhane binası 26.000 m2'lik bir alan içinde bulunmaktadır. Yapı araziye kuzey-güney istikametinde yerleşmiş bir konumdadır. Boyu 101 m.dir. Yüksekliği araziye göre 22-24 m. arasında değişmektedir. Yapının özelliği geleneksel Türk konut şemasının ve teknolojisinin farklı boyutta ve işlevde bir yapıya uygulanmasıdır. Çıkmalar, çıkma destekleri, pencereler, çatı Türk mimarisinin bütün özelliklerini taşımaktadır. Bu bina ahşap karkas sistemde bu büyüklükte yapılmış Türkiye'deki, belki de dünyadaki tek yapıdır.
PRINKIPO PALACE / GREEK ORPHANAGE
Locates at Büyükada. Built by Alexander Vallaury as hotel (1899), and turned into Greek Orphanage. This 6 storey building is claimed to be the largest mono-block wooden structure in Europe.
Alexandre Vallaury (02 Nisan 1850 - 02 Mayıs 1921), İstanbullu Levanten ve Fransız asıllı mimar.2 Nisan 1850 gününde İstanbul'daki Fransız asıllı bir Levanten ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Eğitimi için Paris'e gitti ve orada Güzel Sanatlar Fakültesinde eğitim aldı. Paris'ten döndükten sonra 2 Mart 1883'ten 10 Ağustos 1908'e kadar, "Sanayi-i Nefise Mekteb-i Alisi" de yani günümüzdeki adıyla Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde mimarlık öğretmeni olarak ders verdi.
1896 yılında Legion d'Honneur madalyasıoyla onurlandırıldı.
Eserleri arasında öne çıkanlar, Büyükada Rum Yetimhanesi ve müzede sergilenen İskender Lahdindna ve Ağlayan Kadınlar Lahdinden esinlernerek yaptığı İstanbul Arkeoloji Müzesi ana binasıdır.
Ayrıca diğer eserleri, İstinye'deki Afif Paşa Yalısı, Bağlarbaşı'ndaki Mecid Efendi Köşkü, Galata'daki Osmanlı Bankası,Haydarpaşa'daki Tıp Okulu binası.İstanbul lisesi (duyunu umumiye).
Perapalas oteli Vallury eserlerinde Osmanlı kültürü ile batının değerlerini birleştirmiştir. Yaşadığı dönemde Osmanlı'nın önde gelen entellektüellerinden biri olmuştur ve 2 Mayıs 1921'de İstanbul'da 71 yaşında vefat etmiştir.
Mimar hakkında yapılan en kapsamlı araştırma için bkz: "Levanten Kökenli Fransız Mimar Aléxandre Vallaury" Mustafa Servet Akpolat, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 1991.
Ayrıca mimarın baş eseri için bkz : "Düyun-u Umumiye İstanbul Merkez Binası'nın Tanzimat Sonrası Osmanlı Mimarlığı Bağlamında Değerlendirilmesi" Mehmet Çağlayan Özkurt, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2005.
|
 |
Haber Hakkında Yorum Yaz |
 |
Yazının Çıktısını Al |
 |
Yazıyı Tavsiye Et |
 |
2773 defa okundu |
 |
07.08.2008 09:39:12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|